Harezmi’yi Büyük Yapan 9 Neden

harezmi
  1. Muhammed El Harezmi (780- 850) Diofantus’la birlikte modern cebirin babası olarak gösterilen Müslüman bilim insanıdır.
  2. Harezmi, lineer ve ikinci dereceden denklemlerin sistematik çözüm yöntemlerini geliştirdi. Batı’da kullanılacak ilk trigonometri tablolarını yaptı.
  3. Halen hepimizin kullandığı Arap rakamlarını, sıfırı ve onluk sayı sistemini Batı’ya tanıttı.
  4. Yazdığı cebir kitabı, 16. yüzyıla kadar Avrupa üniversitelerinde ders kitabı olarak okutuldu.
  5. Özellikle Afrika, Asya ve Akdeniz çevresindeki çeşitli şehir, dağ ve ırmakların koordinatlarını o zamana kadar en hassas şekilde tespit etti.
  6. Halife Memun’un Dünya’nın yarıçapını ölçme ve haritasını çıkarmak için görevlendirdiği 70 coğrafyacıyla çalıştı.
  7. İngilizcedeki ‘algebra’ ve bunun Türkçe karşılığı olan ‘cebir’ sözcüğü, Harezmi’nin denklemleri çözme yöntemlerinden biri olan ‘elcebr’den gelmektedir.
  8. Yine bütün Batı dillerinde kullanılan ‘algoritma’ kelimesi, bu kavramı ilk geliştiren kişi olduğu için, onun adının Latince çevirisi olan ‘algoritmi’den gelmektedir.
  9. Rakam anlamına gelen İspanyolcadaki ‘guarismo’ ve Portekizcedeki ‘algarismo’ kelimeleri “elcebr” ‘den türemiştir.

Kaynak: Bilimoloji.com Dr.Enis Doko

Peki Harezmi Türk müydü?

Birçok müslüman bilim adamı gibi onun da kökeni tartışmalıdır. Batılılar onunla ilgili yazdıkları makalelerde onun Fars kökenli olduğu konusunda yazdığı kitapların dilini öne sürerek kesin yargıya varırlar. Halbuki tarihte Türklüğünde kimsenin kuşku duymadığı birçok bilim insanı, eserlerini bilim dili olarak gördükleri Farsça neşretmişlerdir. Batılılardaki bu tür kabullenmelerde, Türklere karşı olan bakıştaki çarpıklığın etkisi son derece fazladır. Bugünkü hakim tarih anlayışında Türkler göçebe, geri kalmış, bilim ve sanat yapamayacak ilkel bir kavimdir. Bundan ötürüdür ki, böyle yüce şahsiyetler Türklerden çıkamaz. Onlar, edebiyat, sanat ve bilimde ileri bir kültür olan Ariyan soylu akrabaları Farslardan olmalıdırlar.

Halbuki Harezmi’nin doğduğu yer olan Harezm, Harzemşahların başkenti olan Hiva yakınlarında, Harzemşahların tarih sahnesine çıktığı bir Türk yerleşimidir. Harezmi gibi birçok İslam alimi Türk şehirlerinde doğduğu halde, bugünkü tarih anlayışı bu şehirlerin o dönemlerde Fars şehirleri olduğunu, sonradan Türkleştiklerini kabul etmektedir.

Harezmi hakkında eserlerini Farsça yazması ve doğduğu şehrin Türk göçlerinden önce Fars yerleşimi olduğu iddiası dışında onun Türk olmadığını gösteren bir delil yoktur. Ancak Harezmi’nin Türk olup olmaması, ona olan saygımızı ve insanlığa yaptığı hizmetlerine olan bakışımızı değiştirmez.